World Consumer Rights Day – ವಿಶ್ವ ಗ್ರಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ದಿನದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿ…
ಮಾ.15 ರಂದು ವಿಶ್ವ ಗ್ರಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ದಿನವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳು ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು, ಗ್ರಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ದುರುಪಯೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಾಂತ ಮಾರ್ಚ್ 15 ರಂದು ವಿಶ್ವ ಗ್ರಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ದಿನವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಾರ್ಚ್ 15, 1962 ರಂದು ಅಮೆರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾನ್ ಎಫ್ ಕೆನಡಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ಯುಎಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಗೆ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಭಾರಿಗೆ ಧ್ವನಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರು ಕೊಳ್ಳುವ ಸರಕುಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲವೊಂದು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಕೆನಡಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಈ ರೀತಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವ ನಾಯಕ ಜಾನ್ ಎಫ್ ಕೆನಡಿ. ಇದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಶ್ವ ಗ್ರಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ದಿನವನ್ನು 1983 ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್15ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಒಂದೊಂದು ಥೀಮ್ ಸಂದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಗ್ರಾಹಕ ದಿನಾಚರಣೆಯನ್ನ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಾರಿ ಫೇರ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ವಿಷಯವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. 2024 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಗ್ರಾಹಕರು 3.6 ಬಿಲಿಯನ್ ಮೀರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
ಗ್ರಾಹಕನೊಬ್ಬ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸರಕುಗಳನ್ನ ಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಎಕ್ಸ್ಪೈರಿ ದಿನಾಂಕ ಎಸ್ ಓ ಐ ಎಸ್ ಐ ಹಾಲ್ ಮಾರ್ಕ್ನ ನಂತ ಹಲವು ಸಂಕೇತಗಳು ಹಾಗು ಉತ್ಪನ್ನದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜವಬ್ದಾರಿ . ಇವುಗಳನ್ನ ಮೀರಿಯೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೋಸ ವಂಚನೆಗಳು ಜರುಗುತ್ತವೆ ಇಂಥಹ ಘಟನೆಗಳು ನಡೆದಾಗ ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲು ಮೂಲ ಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನ ಹೊಂದಿರುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಗ್ರಾಹಕರ ದಿನಾಚರಣೆಯನ್ನ ಆಚರಿಸಿದರೂ ಡಿ.24 ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಹಕ ದಿನಾಚರಣೆಯನ್ನ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1988 ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯಿದೆಯಡಿಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ ಅಂಗೀಕಾರಗೊಂಡ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 24 ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಹಕ ದಿನಾಚರಣೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆಯೋಗವು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ಹಾಲಿ ಅಥವಾ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಗ್ರಾಹಕನೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅನ್ವಯ ತಾನು ಕೊಂಡು ಕೊಂಡ ಸರಕಿನ ಮೇಲೆ ವಂಚನೆ ಕಂಡು ಬಂದರೆ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಗೆ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಿ ಪರಿಹಾರವನ್ನ ಪಡೆಯಬಹುದು.
