ರಾಪಾ ನುಯ್ ನಾಗರೀಕತೆಯ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಈಸ್ಟರ್ ದ್ವೀಪದ ಅದ್ಭುತ ಶಿಲಾ ಸ್ಮಾರಕ
ಈಸ್ಟರ್ ದ್ವೀಪವು ಜಗತ್ತಿನ ಹಲವು ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಈ ದ್ವೀಪ ಸಮುಚ್ಛಯವು ದಕ್ಷಿಣ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರದ ಮಧ್ಯೆ ಅತ್ತ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೂ ಇತ್ತ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿರುವ ಪುಟ್ಟ ದ್ವೀಪ. ಇದು ಸದ್ಯ ಅಮೇರಿಕದ ಚಿಲಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆಯಾದರೂ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕದ ತುದಿಯಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
ಈ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ 1722 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟ ಡಚ್ ಯಾತ್ರಿಕ ಜಾಕೋಬ್ ರೊಗ್ಗೆವೀನ್ ಎಂಬಾತ. ಆತ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿಳಿದ ದಿನ ಈಸ್ಟರ್ ದಿನವಾದ್ದರಿಂದ ಈ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಆತ ಈಸ್ಟರ್ ದ್ವೀಪವೆಂದು ಕರೆದ. ಇವನ ನಂತರ ಹದಿನೆಂಟು 
ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೆ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಆಗೀಗ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಇತರ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ವಲಸಿಗರು ಈ ಭೂಭಾಗವನ್ನ ಪಾಲಿನೇಶಿಯಾ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದ ಜನರನ್ನ ಪಾಲಿನೇಶಿಯನ್ನರೆಂದು ಕರೆದರು. ಆಗೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳ ಜನ ವಾಸವಿದ್ದರು. ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು ಇವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಿ ಇಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನ ತಂತಮ್ಮ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ದೂರದ ಪೆರುವಿಗೆ ಒತ್ತೆಯಾಳುಗಳಾಗಿ ಸಾಗಿಸಿದರು.
ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಾವಿರಾರಿದ್ದ ಇಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ತೀರಾ ಕೆಳಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕುಸಿದು ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟಾದರು. ಈಸ್ಟರ್ ದ್ವೀಪವು ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೌತುಕವಾದ ಸ್ಥಳ. ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ ಮೂರನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೇ ಜನರು ವಾಸವಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಕೆಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಐರೋಪ್ಯರ ಆಗಮನಕ್ಕು ಮೊದಲು ಅಂದರೆ ಕ್ರಿ.ಶ 17 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಇಲ್ಲಿನ ಜನ ವೈಭವದಿಂದ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಸಮೃದ್ಧತೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಜನ ಸಮುದಾಯ.
ಈಸ್ಟರ್ ದ್ವೀಪದ ಅಚ್ಚರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಅಹು ಅಕಿವಿಯಲ್ಲಿರುವ 15 ಬೃಹತ್ ಮೊವಾಯ್ ಕಲ್ಲಿನ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನ 1960ರಲ್ಲಿ ಪುನರುತ್ಥಾನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಈಸ್ಟರ್ ದ್ವೀಪದ ಪುರಾತನ ಜನರೆನ್ನಲಾದ ರಾಪಾ ನುಯ್ ಜನಾಂಗದವರಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ ಹದಿನೈದನೆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಈ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಕಾರ್ಯ ಹದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಇವು ತಲಾ ಒಂದೊಂದು ವಿಗ್ರಹಗಳು ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ಅಡಿಗು ಎತ್ತರವಿದ್ದು ಸರಾಸರಿ 40 ಟನ್ ನಷ್ಟು ತೂಗುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನ ಅಲ್ಲಿನ ವೊಲ್ಕಾನಿಕ್ ಶಿಲೆಯಿಂದಲೇ ನೇರವಾಗಿ ಕೆತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇವು ಅಲ್ಲಿನ ಅಹು ಟಾಂಗಾರಿಕಿಯ ದಡದ ಮೇಲೆ ಅತ್ತ ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ತಲೆಯೆತ್ತಿ ನಿಂತಿವೆ ಹಾಗೂ ಇವುಗಳ ಹಿಂದುಗಡೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ವಸಂತ ಹಾಗೂ ಗ್ರೀಷ್ಮ ಋತುಗಳ ವಿಷ್ಣು ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷಗಳ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಹಾಗೂ ಸೂರ್ಯೋದಯಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಸರಿ ಹೊಂದುವಂತೆ ಇವುಗಳನ್ನ ಸೂರ್ಯನ ನಟ್ಟ ನಡುವೆ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿರುವುದು ಇಲ್ಲಿನವರ ಖಗೋಳ ಙ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ. 1788 ರಲ್ಲಿ ಇವು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಯೂರೋಪ್ ವಲಸಿಗರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದವು. ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇವುಗಳ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳು ಕಾರಣಾಂತರಗಳಿಂದ ನೆಲದ ಪಾಲಾಗಿ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಿದ್ದವು. 1888ರಲ್ಲಿ ಚಿಲಿ ದೇಶವು ಈ ದ್ವೀಪವನ್ನ ತನ್ನ ಸರಹದ್ದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ ಈ ಸ್ಥಳದ ಸರ್ವೆಗಳ ಕಾರ್ಯ ಆಮೆಗತಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯ್ತು.
1960 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಥಾಲ್ ಹಯೆರ್ದಾ ಎಂಬ ಜಲನಾವಿಕ ಇವುಗಳನ್ನ ಗಮನಿಸಿ ಇವುಗಳ ಕಡೆ ಗಮನಹರಿಸುವಂತೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡ. 1990ರಲ್ಲಿ ಚಿಲಿ ದೇಶದ ಪ್ರಾಕ್ತನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾಗಿದ್ದ ಕ್ಲಾಡಿಯೊ ಕ್ರಿಸ್ಟಿನೊ ಚೆಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿಯಾಗಿದ್ದ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನ ಜೋಡಿಸಿ ಒಟ್ಟು ಹದಿನೈದು ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನ ಒಂದರ ಪಕ್ಕ ಒಂದರಂತೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ. 1995ರಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೊ ಈ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನ ಅವುಗಳ ಭವ್ಯತೆಯ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣವನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಈ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ದ್ವೀಪದ ಪೂರ್ವಜರೆಂದೂ ಅವರು ಸಾಗರ ದಡದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ದ್ವೀಪವನ್ನ ರಕ್ಷಿಸಲು ನಿಂತಿದ್ದಾರೆಂದೂ ರಾಪಾ ನುಯ್ ಜನಾಂಗದವರ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇವು ಸಾಗರದ ಮಟ್ಟದಿಂದ 140 ಅಡಿಯಷ್ಟು ಮೇಲೆ ನಿಂತಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಲ ಚಿಕ್ಕ ಪುಟ್ಟ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನ ಯಾರೂ ಮುಟ್ಟಬಾರದೆಂದು ಚಿಲಿ ಸರ್ಕಾರ ನಿಷೇಧಾಜ್ಞೆ ಹೊರಡಿಸಿ ದ್ವೀಪದ ಸಾಂಕೇತಿಕತೆಯನ್ನ ರಕ್ಷಿಸುವ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತಿದೆ.
ಈ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ರಹಸ್ಯವನ್ನ ತಿಳಿಸಬಲ್ಲ ಯಾವೊಬ್ಬ ರಾಪಾ ನುಯ್ ಪಂಗಡದವರೂ ಈಗ ಬದುಕಿಲ್ಲ. ಅವರ ಜತೆಯೇ ಈ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭವ್ಯತೆಯೂ ಈಗ ದುರ್ಲಭ. ಈಗಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಕಾಣುವುದು ಈಸ್ಟರ್ ದ್ವೀಪದ ಒಂದು ಕಾಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವತೆಯ ಪ್ರತೀಕಗಳಂತಿರುವ ಈ ಆಕರ್ಷಕ ಕಲ್ಲುಗಳು ಮಾತ್ರ.
ಸಂಗ್ರಹ ಲೇಖನ:-
ಇಂದೂದರ್ ಒಡೆಯರ್ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ (ಡುಗ್ಗು)
