ಪೋರ್ಟ್ ಲೂಯಿಸ್, ಮಾರಿಷಸ್:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿರುವ ‘ಬುಲ್ಡೋಜರ್ ನ್ಯಾಯ’ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ (ಸಿಜೆಐ) ಬಿ.ಆರ್. ಗವಾಯಿ ಅವರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೇದಿಕೆಯಿಂದಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂದೇಶವನ್ನು ರವಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. “ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕಾನೂನಿನ ಆಡಳಿತದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಬುಲ್ಡೋಜರ್ಗಳಿಂದಲ್ಲ” ಎಂದು ಅವರು ಗುಡುಗಿದ್ದು, ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಅತಿರೇಕದ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗವು ಮೂಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಖಚಿತ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಮಾರಿಷಸ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸರ್ ಮಾರಿಸ್ ರೌಲ್ಟ್ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ 2025′ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮದೇ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಬುನಾದಿಯಾದ ಕಾನೂನಿನ ನಿಯಮದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಈ ಹೇಳಿಕೆಯು ದೇಶದ ಸದ್ಯದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
ಕಾರ್ಯಾಂಗವು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶನಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ:
ಆರೋಪಿಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ಸಾಬೀತಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದ ಸಿಜೆಐ ಗವಾಯಿ, “ಕಾರ್ಯಾಂಗವು ತಾನೇ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ, ತೀರ್ಪುಗಾರ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಮರಣದಂಡನಾಕಾರನ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು.
“ಪುರಸಭೆಯ ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗಾಳಿಗೆ ತೂರಿ, ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ಗೆ ಅರ್ಜಿಗಳು ಬಂದಿದ್ದವು. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಕಾನೂನಿನ ನಿಯಮವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಆಸ್ತಿ ಧ್ವಂಸ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುವ ಮುನ್ನ, ಸ್ಥಾಪಿತ ಕಾನೂನು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನಾವು ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದೇವೆ,” ಎಂದು ತಮ್ಮ ತೀರ್ಪಿನ ಹಿಂದಿನ ಆಶಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು.
ಕಾನೂನಿನ ಆಳ್ವಿಕೆ ಎಂದರೇನು?
ಕಾನೂನಿನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ ಸಿಜೆಐ, “ಇದರರ್ಥ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಕೇವಲ ಕಾನೂನಿನಿಂದ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅವರೇ ಕಾನೂನಿಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಿರಬೇಕು. ಕಾನೂನು ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು. ಯಾರೇ ಆಗಲಿ, ಎಷ್ಟೇ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರಲಿ, ಅವರು ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಬರುತ್ತಾರೆ,” ಎಂದರು. ಎ.ವಿ. ಡೈಸಿಯವರ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಚಿಂತನೆಗಳವರೆಗೂ ಈ ತತ್ವವು ಹೇಗೆ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು.
ಸಿಜೆಐ ಗವಾಯಿ ಅವರ ಈ ಮಾತುಗಳು ಕೇವಲ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಉಪನ್ಯಾಸವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರುವ ‘ಬುಲ್ಡೋಜರ್ ಮಾದರಿ’ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ನೇರ ಸಂದೇಶವೆಂದೇ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆರೋಪಿಗಳ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತ್ವರಿತ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಆಡಳಿತದ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಬಿಂಬಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲೇ, ದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಈ ಕ್ರಮವು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನದ ಆಶಯಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದುದು ಎಂದು ಸಾರಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ವಿದೇಶಿ ನೆಲದಲ್ಲಿ, ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಣ್ಯರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಈ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿರುವುದು, ಭಾರತವು ತನ್ನ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತಿಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಗಳು ಸೇಡಿನ ರಾಜಕಾರಣದ ರೂಪ ಪಡೆಯಬಾರದು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಿಯೆಯೂ ಕಾನೂನಿನ ಪರಿಧಿಯೊಳಗೆಯೇ ಇರಬೇಕು ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಸಿಜೆಐ ಗವಾಯಿ ಅವರ ಈ ಭಾಷಣವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ನಡುವಿನ ಅಧಿಕಾರದ ಸಮತೋಲನ ಹಾಗೂ ಪ್ರಜೆಗಳ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಗೆ ಹೊಸ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದೆ.
