ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಕಾವುಬೈಲು ಶ್ರೀ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ವಿಟ್ಲ ಸಮೀಪದ ಕಂಕನಾಡಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ವಿಟ್ಲ ಸೀಮಾ ಅರಸು ಮನೆತನದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಪ್ರಮುಖ ದೇಗುಲವಾಗಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ:
* ಪ್ರಾಚೀನತೆ: ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಮಿಕ್ಕಿದ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
* ಪಂಚಲಿಂಗಗಳ ಮಹತ್ವ: ದೇವಾಲಯದ ಹೆಸರು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ, ಇಲ್ಲಿ ಐದು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಶಿಲಾಖಂಡಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಲಿಂಗಗಳಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಶಿವನ ಐದು ಸ್ವರೂಪಗಳಾದ ಸದ್ಯೋಜಾತ, ವಾಮದೇವ, ಅಘೋರ, ತತ್ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಈಶಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಪಂಚಭೂತಗಳಾದ ಭೂಮಿ, ಜಲ, ಅಗ್ನಿ, ವಾಯು ಮತ್ತು ಆಕಾಶವನ್ನೂ ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತವೆ.
ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಟೀಲು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರೀ ದೇವಸ್ಥಾನ ಅನುಭವಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ದೈವಜ್ಞ ಪ್ರಧಾನ್ ತಾಂತ್ರಿಕ್ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ್ ರಾವ್ ತಂತ್ರಿ ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದ ಯಾವುದೇ ಗುಪ್ತ,ಪ್ರೀತಿ-ಪ್ರೇಮ ದಾಂಪತ್ಯ,ವೈವಾಹಿಕ,ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಎಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೇ ಇದ್ದರೂ ಆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ದೈವಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನದ ಶಾಸ್ತ್ರೋವಾದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಯಲ್ಲಿ ಪೋನಿನ ಮೂಲಕ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಪರಿಹಾರ ತಿಳಿಸಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ ತಪ್ಪದೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ 85489 98564
ದೈವಜ್ಞ ಪ್ರಧಾನ್ ತಾಂತ್ರಿಕ್ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ್ ರಾವ್ ತಂತ್ರಿ
ಧಾರ್ಮಿಕಚಿಂತಕರು ಮತ್ತು ಸಲಹೆಗಾರರು
ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಟೀಲು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರೀ ದೇವಸ್ಥಾನ
ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯಶಾಸ್ತ್ರತಜ್ಞರು 8548998564
* ಗಜಪೃಷ್ಠಾಕೃತಿ: ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯು ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ‘ಗಜಪೃಷ್ಠಾಕೃತಿ’ (ಆನೆಯ ಹಿಂಭಾಗದ ಆಕಾರ) ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
* ಮೂರು ಅಂತಸ್ತುಗಳು: ದೇವಾಲಯವು ಮೂರು ಅಂತಸ್ತಿನ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ವಿಟ್ಲ ಮತ್ತು ಬಾಯಾರು ಶ್ರೀ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇಗುಲಗಳು ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿರುವುದು ವಿಶೇಷ.
* ಇತರ ದೇವತಾ ಸನ್ನಿಧಿಗಳು: ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಎದುರು ನಂದಿ ವಿಗ್ರಹ, ನವರಂಗ ಮಂಟಪ, ವಸಂತ ಮಂಟಪಗಳಿವೆ. ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಕುಂತೀಶ್ವರ ಗುಡಿ (ಎದುರಿಗೆ ಪುಟ್ಟ ನಂದಿ ವಿಗ್ರಹ), ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಧೌಮ್ಯೇಶ್ವರ, ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಭೈರವೇಶ್ವರ ಗುಡಿ, ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಗಣಪತಿ ಗುಡಿ, ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಅಮ್ಮನವರ ಗುಡಿ ಇವೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಿಗೂ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
* ಧ್ವಜಸ್ತಂಭ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಕರಣಿ: ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ 66 1/2 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭವಿದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪಂಚಲಿಂಗ ಪುಷ್ಕರಣಿ (ಕೊಳ) ಇದೆ.
* ಇತರ ಸನ್ನಿಧಿಗಳು: ಹೊರ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ನಾಗ, ರಕ್ತೇಶ್ವರಿ, ಗುಳಿಗ, ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸ ಕಟ್ಟೆಗಳೂ ಇವೆ.
ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಮೆ:
* ಪಾಂಡವರ ಸಂಬಂಧ: ಪೌರಾಣಿಕ ಐತಿಹ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪಾಂಡವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕುಂತಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಐದು ಶಿವಾಲಯಗಳನ್ನು ಪಾಂಡವರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
* ಬಕಾಸುರನ ಐತಿಹ್ಯ: ಪುರಾತನ ಕಾಲದ ಏಕಚಕ್ರ ವರ್ಗಗಳ ಸಮೀಪದ ಕಳಂಜಿ ಮಲೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಕಾಸುರನ ಗುಹೆಯಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭೀಮನು ಅವನನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಕೊಂದನೆಂದು, ಆಗ ಹರಿದ ರಕ್ತದಿಂದ ‘ನೆತ್ತರುಕೆರೆ’ ಉಂಟಾಯಿತು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.
* ಡೊಂಬಹೆಗಡೆ ಅರಸು ಮನೆತನ: ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಇತಿಹಾಸವುಳ್ಳ ಡೊಂಬಹೆಗಡೆ ಅರಸು ಮನೆತನದವರು ವಿಟ್ಲದ ಅರಸರಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಟ್ಲ ಮಹತೋಭಾರ ಶ್ರೀ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಅನೂಚಾನವಾಗಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರಲಾಗಿದೆ. ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರರು ಡೊಂಬಹೆಗಡೆ ರಾಜವಂಶದ ಪ್ರಮುಖ ಇಷ್ಟದೈವ.
ಉತ್ಸವಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳು:
* ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆ: ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲಾವಧಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಜಾತ್ರೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಟ್ಲದ ಅರಸರು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಇದೆ.
* ಕೇರೆ ಹಬ್ಬ/ಕೇರೆ ಉತ್ಸವ: ಉತ್ಸವಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೊಳದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು “ಕೇರೆ ಹಬ್ಬ” ಅಥವಾ “ಕೇರೆ ಉತ್ಸವ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಾವುಬೈಲು ಶ್ರೀ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಭಕ್ತರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
