ಮದ್ರಾಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು
ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸರ್ಕಾರವು ದೇವಾಲಯದ ಹಣವನ್ನು ಮದುವೆ ಮಂಟಪಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಬಳಸುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಮದ್ರಾಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕಿದೆ. ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಭಕ್ತರು ನೀಡುವ ಕಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ದೇಣಿಗೆಗಳು ದೇವರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿವೆ. ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಹಣವನ್ನು ಕೇವಲ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಕೆಲಸ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಈ ಆದೇಶವು ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇಡೀ ದೇಶದ ಹಿಂದೂ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆಶಯ ಮೂಡಿಸಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ವಾದ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ
ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಎಂ.ಕೆ. ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಸರ್ಕಾರವು 2023 ಮತ್ತು 2025ರ ನಡುವೆ, 27 ದೇವಾಲಯಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು ₹80 ಕೋಟಿ ಹಣವನ್ನು ಮದುವೆ ಮಂಟಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಬಳಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತ್ತು. ಮದುವೆ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ವಾದಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮದ್ರಾಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಈ ವಾದವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಹಣವು ಭಕ್ತರು ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಕಾಣಿಕೆ, ಅದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣವಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ. ಹಿಂದೂ ವಿವಾಹ ಒಂದು ಸಂಸ್ಕಾರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸರ್ಕಾರವು ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಈ ಹಣವನ್ನು ಬಳಸುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಕಟ್ಟಪ್ಪಣೆ ಹೊರಡಿಸಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಹಣವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಬೇಕು, ಆ ಹಣವನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬಾರದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 7.5 ಲಕ್ಷ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 4 ಲಕ್ಷ ದೇವಾಲಯಗಳು ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿವೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಿಂದ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವ ದೇಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಾಣಿಕೆಗಳು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು ₹2.5 ರಿಂದ ₹3 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯಷ್ಟಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು GDPಯ ಶೇ. 2.3 ರಷ್ಟಾಗಿದೆ. ಇಷ್ಟೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಣ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಮೇಲಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಗಳು ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿವೆ.
* ಕರ್ನಾಟಕ: ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 34 ಸಾವಿರ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಮುಜರಾಯಿ ಇಲಾಖೆಯು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
* ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ: ತಿರುಮಲ ತಿರುಪತಿ ಬಾಲಾಜಿ ದೇವಾಲಯವೂ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಇತರ 25 ಸಾವಿರ ದೇವಾಲಯಗಳು ಕೂಡ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿವೆ.
* ಕೇರಳ: ಕೇರಳದಲ್ಲಿ 5 ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದೇವಸ್ವಂ ಮಂಡಳಿಗಳು ಸುಮಾರು 3 ಸಾವಿರ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ. ಶ್ರೀ ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವು ಅಂದಾಜು ₹1.5 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಇತರ ಧರ್ಮಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳ ಮೇಲೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವಿದೆ. ಆದರೆ, ಮಸೀದಿಗಳು, ಚರ್ಚ್ಗಳು ಮತ್ತು ಗುರುದ್ವಾರಗಳಂತಹ ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಕಡಿಮೆ.
* ಮಸೀದಿ: ಮಸೀದಿಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ವಕ್ಫ್ ಮಂಡಳಿಯು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಸೀದಿಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದರೂ, ಅವುಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
* ಚರ್ಚ್: ಚರ್ಚ್ಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
* ಗುರುದ್ವಾರ: ಗುರುದ್ವಾರಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲೂ ಸರ್ಕಾರದ ನೇರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಿಲ್ಲ.
ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ, ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳ ಮೇಲೆ ಸರ್ಕಾರದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವು ಹಿಂದೂಗಳ ಜಾತ್ಯತೀತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಎಂದು ಹಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ಮಂಡಳಿಗಳಿಗೆ ವಹಿಸಿಕೊಡಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಹಣವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಈ ತೀರ್ಪು ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ.
