ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಈಗ ಹೊಸ ಶಕ್ತಿ ಸಮೀಕರಣವೊಂದು ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಡೆಯೂ ದೆಹಲಿಯಿಂದಲೇ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ರಾಜ್ಯ ನಾಯಕತ್ವದ ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗಿಂತ ಹೈಕಮಾಂಡ್ ವಿಧಿಸುವ ಚೌಕಟ್ಟೇ ಅಂತಿಮವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣದಿದ್ದ ಈ ಮಟ್ಟದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಈಗ ಯಾಕೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಹಲವು ಆಯಾಮಗಳಿವೆ.
2023ರ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಹೈಕಮಾಂಡ್ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಬಹಳ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ಸುದೀರ್ಘ ರಾಜಕೀಯ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗಿದ್ದ ವರ್ಚಸ್ಸು. ಅಹಿಂದ ವರ್ಗಗಳ ಅಚಲ ಬೆಂಬಲ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅವರ ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವುದು ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ದೆಹಲಿ ನಾಯಕರಿಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದಲೇ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಮಾನಗಳು ಹೊರಬರುತ್ತಿದ್ದವು.
ಡಿಕೆಶಿ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ನಾಯಕರ ನಿರಂತರ ನಿಗಾ ಯಾಕೆ
ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರು ಪಕ್ಷ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಚಾಣಾಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರೂ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಆಡಳಿತದ ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಹಿಡಿದಿರುವುದು ಇದೇ ಮೊದಲು. ಈ ಹೊಸ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಣ್ಣ ತಪ್ಪುಗಳಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೈಕಮಾಂಡ್ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷದ ಮೇಲಿರುವ ಅವರ ಬಿಗಿಹಿಡಿತ ಹೈಕಮಾಂಡ್ಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದೆ. ಅಧಿಕಾರ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಬಾರದು ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ದೆಹಲಿ ನಾಯಕತ್ವವು ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದೆ.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹಿರಿಯ ಸಚಿವ ರಾಮಲಿಂಗಾ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರ ಅಸಮಾಧಾನವು ರಾಜ್ಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನಲ್ಲಿ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿತ್ತು. ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೇ ಬಗೆಹರಿಸುವ ಅವಕಾಶವಿತ್ತಾದರೂ ದೆಹಲಿಯ ನಾಯಕರು ನೇರವಾಗಿ ದೂರವಾಣಿ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಸಂಧಾನ ನಡೆಸಿದರು. ಇದು ಒಂದು ಕಡೆ ಸಚಿವರಿಗೆ ಹೈಕಮಾಂಡ್ ನೀಡುವ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ರಾಜ್ಯ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕೆ ಇಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಬಿಡದೆ ತನ್ನ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸುವ ತಂತ್ರವಾಗಿಯೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಣ್ಣ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಹೈಕಮಾಂಡ್ ಈಗ ಶೀಲ್ಡ್ ತರಹ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.
ಖಾತೆ ಹಂಚಿಕೆ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಪಟ್ಟಿಯೋ ಅಥವಾ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯ ಆಯ್ಕೆಯೋ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಚಿವರಿಗೆ ಖಾತೆ ಹಂಚುವುದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯ ವಿವೇಚನಾ ಅಧಿಕಾರ. ಆದರೆ ಡಿಕೆಶಿ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಖಾತೆ ಹಂಚಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಹಲವು ಬಾರಿ ದೆಹಲಿಯ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಬಂದಿದೆ. ಯಾವ ಸಚಿವರಿಗೆ ಯಾವ ಖಾತೆ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಅರ್ಹತೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಣ ರಾಜಕೀಯದ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಮತ್ತು ಡಿಕೆಶಿ ಬಣಗಳ ನಡುವೆ ಸಮಾನ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದೆಯೇ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೈಕಮಾಂಡ್ ಖಾತೆ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೇರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ.
ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಬದಲಾವಣೆಯೆಂದರೆ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ಈಗ ಕೇವಲ ರಾಜ್ಯದ ನಾಯಕರಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಕಮಿಟಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಅವರು ಈಗ ಸ್ವತಃ ಹೈಕಮಾಂಡ್ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹೈಕಮಾಂಡ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿರ್ಧಾರದ ಹಿಂದೆ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ಸಲಹೆಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಇದು ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಒಳಗಿದ್ದುಕೊಂಡೇ ಹೈಕಮಾಂಡ್ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಂತಿದೆ.
ಡಿಕೆಶಿ ಬಲ ಕುಗ್ಗಿಸುವ ತಂತ್ರವೇ
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬ ನಾಯಕ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗುವುದನ್ನು ಹೈಕಮಾಂಡ್ ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರು ಕೆಪಿಸಿಸಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಎರಡೂ ಕಡೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೈಕಮಾಂಡ್ಗೆ ಸವಾಲಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ದೆಹಲಿ ನಾಯಕರಿಗಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೈಕಮಾಂಡ್ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಮೂಲಕ ಡಿಕೆಶಿ ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಡೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಿದೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಮುಖ ಕಡತವೂ ದೆಹಲಿಯ ಅನುಮೋದನೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಆಡಳಿತದ ವೇಗಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಪಕ್ಷದ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಭಿನ್ನಮತ ಶಮನಕ್ಕೆ ಇದು ಅಗತ್ಯ ಎಂಬುದು ಹೈಕಮಾಂಡ್ ವಾದ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರು ಈ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದ ಹೊರಬಂದು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಆಡಳಿತ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಒತ್ತುತ್ತಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ದೆಹಲಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲೇ ಸಾಗುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂಬುದು ಕುತೂಹಲದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ.
