ಭಾರತದ ಯುನಿಫೈಡ್ ಪೇಮೆಂಟ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ (UPI) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿ (IMF) ಶ್ಲಾಘಿಸಿದೆ. ನಗದು ಬಳಕೆಯನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮಹತ್ವದ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿದೆ ಎಂದು IMF ತನ್ನ ಅಧ್ಯಯನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಯುಪಿಐ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು 18 ಶತಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ವಹಿವಾಟುಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.
ನಗದು ರಹಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯತ್ತ ಭಾರತದ ಹೆಜ್ಜೆ:
IMF ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ನಗದು, ಡೆಬಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಬಳಕೆಯ ಯುಗವು ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಯುಪಿಐ ಇದೀಗ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಮುಂಚೂಣಿ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಎಟಿಎಂಗಳ ಮೂಲಕ ಹಣ ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲೂ ಗಣನೀಯ ಕುಸಿತ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. 2016ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಯುಪಿಐ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಚಿಲ್ಲರೆ ಪಾವತಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ. “ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಭಾರತವು ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವುದೇ ದೇಶಕ್ಕಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನಾವು ನೋಡುತ್ತೇವೆ,” ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನ ವರದಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.
ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಮೂಲಕ ಅಂತರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವ ಈ ವೇದಿಕೆ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ನಗದು ವಹಿವಾಟುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನಾಮಧೇಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಲೆಡ್ಜರ್ಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗದಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು ಕಷ್ಟ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ನಗದು ಬಳಕೆ ಅಪಾರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸರ್ಕಾರ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಯು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ನಗದುರಹಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗಲು ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು IMF ಅಧ್ಯಯನವು ಸೂಚಿಸಿದೆ.
ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರ ಆದ್ಯತೆ:
ಯುಪಿಐ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಈಗ 600ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 200ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಆಪ್ಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಬಹುಪಾಲು ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳ ಮೂಲಕವೇ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಈಗ ಜನರು ಉತ್ತಮ ಬಳಕೆದಾರ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆ ಒದಗಿಸುವ ವಿಭಿನ್ನ ಯುಪಿಐ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಹೇಳಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಗ್ರಾಹಕರ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಭವಿಷ್ಯದ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ:
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ದಿನೇ ದಿನೇ ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದು, ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೂ ಪಸರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮುಕ್ತ, ಪಾರದರ್ಶಕ, ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕೊಪೆಸ್ಟೇಕ್, ದಿವ್ಯಾ ಕಿರ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಾರಿಯಾ ಸೆಲೊಡಡ್ ಮಾರ್ಟಿನಿಫ್ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಆತಂಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಪಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಗಾ ವಹಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಯುಪಿಐ ವಿಸ್ತರಣೆ:
ಭಾರತದ ಯುಪಿಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಈಗ ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಭೂತಾನ್, ನೇಪಾಳ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಮಾರಿಷಸ್, ಕತಾರ್ ಮತ್ತು ಸಿಂಗಾಪುರದಂತಹ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಯುಪಿಐನ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ರೂ. 40 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ GST ನೋಟಿಸ್: ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡಿದ ವಾಣಿಜ್ಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೂ GST ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ವದಂತಿಗಳು ಹರಿದಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿರುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ, 2017ರ ಜುಲೈನಿಂದಲೇ GST ಕಾಯ್ದೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ರೂ. 40 ಲಕ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುವವರು GST ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.
2021ರಿಂದ 2025ರವರೆಗೆ ಯುಪಿಐ ಮೂಲಕ ಹಣದ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸಿದ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನೋಟಿಸ್ಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇಲಾಖೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ವಹಿವಾಟು ರೂ. 1.5 ಕೋಟಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಕಂಪೋಸಿಷನ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಶೇ. 1ರಷ್ಟು ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಇಲಾಖೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಕ್ರಮವು ತೆರಿಗೆ ವಂಚನೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.
